Welkom op Lesgeven in de Liefde. Deze pagina is speciaal bedoeld als ondersteuning voor docenten die lesgeven met Lang Leve de Liefde.

Voor veel docenten is lesgeven in relationele en seksuele vorming geen routineklus. Deze sectie dient om docenten online te ondersteunen met problemen en situaties waar zij tegenaan kunnen lopen. Lesgeven in de Liefde maakt onderdeel uit van het lespakket Lang Leve de Liefde.

Hieronder vind je informatie en tips over het omgaan met dilemma's tijdens het lesgeven en om onder andere de volgende vragen te beantwoorden:

  • Hoe creëer je een veilige sfeer in de klas zodat leerlingen durven te praten over liefde?
  • Hoe geef je zonder schaamte les over liefde en seksualiteit?
  • Hoe bewaak je tijdens de les je eigen grenzen?
  • Hoe signaleer je problemen tijdens de les?
  • Hoe integreer je op een goede manier sociale media in je lessen?
  • Hoe ga je om met homoseksualiteit?
  • Hoe ga je om met cultuur en ervaringsverschillen?
  • Hoe begeleid je leerlingen met persoonlijke problemen?
  • Hoe krijg je meer discussie in de klas?

Klik hieronder op de verschillende onderwerpen voor achtergrondinformatie, ervaringsverhalen, video's en tips van andere docenten over de bovenstaande dilemma's, over de aanpak van lessen en het discussiëren in de klas.

Het lesprogramma bestaat uit
  1. Creëren van een veilige sfeer
  2. Lesgeven zonder schaamte
  3. Bewaken van grenzen
  4. Signaleren van problematiek
  5. Integreren van sociale media
  6. Omgaan met homoseksualiteit
  7. Omgaan met cultuurverschillen
  8. Omgaan met ervaringsverschillen
  9. Aanpak van de lessen
  10. Discussiëren in de klas
  11. Veelgestelde vragen
  12. Over Lesgeven in de Liefde
1.

Creëren van een veilige sfeer

Inhoud:

  1. Achtergrondinformatie
  2. Video's
  3. Tips
  4. Ervaringsverhalen

 

Achtergrondinformatie:

Een veilige sfeer is een basisvoorwaarde om over relaties en seksualiteit te praten. Alleen in een veilige sfeer zullen leerlingen zich prettig voelen om te praten over deze onderwerpen. Nog een reden om een veilige sfeer te creëren: zo leren zij ook om met respect en tolerantie hierover te communiceren.

Afspraken maken

Om een veilige sfeer te creëren, zijn afspraken belangrijk. Door goede afspraken voelen leerlingen zich veilig om actief deel te nemen aan de lessen. Een veilige sfeer creëer je ook door de keuze van werkvormen. Lees hierover meer bij de tips.

Verstoring van de veilige sfeer

Een veilige sfeer kan verstoord worden door een onrustige klas waarin provocerende opmerkingen worden gemaakt. Vaak maken leerlingen deze opmerkingen om zich een houding te geven voor de rest van de klas of proberen ze de aandacht van zich weg te houden. Hoe ga je daarmee om? Lees de verhalen, bekijk de video of lees de tips bij creëren van een veilige sfeer.

Video's

Creëren van een veilige sfeer

 

Bekijk deze video om te zien hoe belangrijk andere docenten een veilige sfeer vinden en hoe zij deze veilige sfeer in de klas creëren.

Deze video is beveiligd. Klik hier om de video te kunnen bekijken (wachtwoord vereist).

Tips

Het creëren van een veilige sfeer

Om een veilige sfeer te creëren, zijn afspraken belangrijk. Door goede afspraken voelen leerlingen zich veilig om actief deel te nemen aan de lessen. Een veilige sfeer creëer je ook door de keuze van werkvormen.

Om een veilige sfeer te creëren, zijn afspraken belangrijk. Door goede afspraken voelen leerlingen zich veilig om actief deel te nemen aan de lessen. Een veilige sfeer creëer je ook door de keuze van werkvormen.

Welke afspraken maak je?

Maak voordat je begint met Les 1 samen met de leerlingen afspraken.

Afspraken die je kan maken:

  • Luister naar elkaar.
  • Accepteer elkaars mening.
  • Veroordeel de ander niet, ook al vind je iets raar of vreemd.
  • Lach...

Maak voordat je begint met Les 1 samen met de leerlingen afspraken.

Afspraken die je kan maken:

  • Luister naar elkaar.
  • Accepteer elkaars mening.
  • Veroordeel de ander niet, ook al vind je iets raar of vreemd.
  • Lach elkaar niet uit.
  • Gebruik geen grove woorden. Het is een serieus onderwerp.
  • Noem geen namen wanneer je een verhaal vertelt.
  • Alles wat tijdens de lessen besproken wordt, blijft binnen de klas.
  • Een leerling bepaalt zelf wat hij/zij wel of juist niet wil vertellen.
  • Geen enkele vraag is raar.

Let op:

  • Maak alleen afspraken die voor jou als docent reëel zijn. Wanneer leerlingen merken dat afspraken niet nageleefd worden, kan dit leiden tot onrust.
  • Hanteer de gemaakte afspraken consequent.
Meer lezen

Wanneer grijp je in?

Grijp direct in wanneer leerlingen provoceren of afspraken overschrijden.

Je kan ingrijpen door:

  • De opmerking van de leerling te spiegelen.
  • De leerling apart te zetten en met deze leerling in gesprek te gaan. Stuur de leerling desnoods de klas...

Grijp direct in wanneer leerlingen provoceren of afspraken overschrijden.

Je kan ingrijpen door:

  • De opmerking van de leerling te spiegelen.
  • De leerling apart te zetten en met deze leerling in gesprek te gaan. Stuur de leerling desnoods de klas uit.

Bij een provocerende opmerking:

  • Probeer na te gaan waarom de leerling zo reageert.
  • Vraag de leerling naar de reden waarom hij/zij zo reageert.
  • Laat je niet verleiden om mee te gaan in deze provocatie of uitdagende houding.
  • Wijs de leerling op de gemaakte afspraken.

Je kan er bij provocerend gedrag ook voor kiezen om de opmerking te negeren. Verwijs wel naar de gemaakte afspraken.

Meer lezen

Hoe geef je les op een veilige manier?

  • Laat de leerling anoniem vragen stellen door briefjes in een daarvoor bestemde doos te stoppen. Met name voor leerlingen die minder assertief zijn, is dit een mogelijkheid om vragen te stellen.
  • Geef aandacht aan assertieve leerlingen maar ook aan stille leerlingen....
  • Laat de leerling anoniem vragen stellen door briefjes in een daarvoor bestemde doos te stoppen. Met name voor leerlingen die minder assertief zijn, is dit een mogelijkheid om vragen te stellen.
  • Geef aandacht aan assertieve leerlingen maar ook aan stille leerlingen. Persoonlijke aandacht voor de leerlingen werkt, zeker bij een onrustige klas.
  • Werk in kleine groepjes met leerlingen of werk apart met jongens en meisjes. Dat kan hen een veilig gevoel geven.
  • Volg de structuur van Lang Leve de Liefde. De lessenserie heeft namelijk een natuurlijke en veilige opbouw.
  • Het is handig om seksuele voorlichting pas later in het jaar te geven zodat jij de leerlingen goed kent en zij jou. Je hebt dan een band met de klas als je Lang Leve de Liefde geeft.
  • Maak afspraken met elkaar over het gebruik van woorden tijdens de lessenserie. Dit kan je doen door leerlingen woorden op het bord of op briefjes te laten schrijven. Zo weet je precies welke woorden de leerlingen gebruiken en met welke woorden sommige leerlingen problemen hebben.
  • Evalueer je lessen. Kijk kritisch naar je eigen rol of vraag aan leerlingen hoe zij de les hebben ervaren. Zo krijg je een goed beeld wat juist wel of juist niet werkt om die veilige sfeer te creëren.
  • Als docent hoef je niet het antwoord te weten op alle vragen. Het is een teken van deskundigheid als je aangeeft iets op te moeten zoeken en er later op terug te komen.
Meer lezen

Ervaringsverhalen

Er moet gelachen kunnen worden

Er moet gelachen kunnen worden

- Lex

Lex (57 jaar) heeft jarenlang seksuele voorlichting gegeven aan vmbo-leerlingen in...

Lees meer
Ze mogen wel lachen maar ze mogen elkaar niet uitlachen

Ze mogen wel lachen maar ze mogen elkaar niet uitlachen

- Marjet

Marjet (53 jaar) werkt als verzorgingsdocente op het vmbo in Leiden. Ze geeft al achttien...

Lees meer
In het begin was ik heel streng als het over voortplanting ging

In het begin was ik heel streng als het over voortplanting ging

- Carla

Biologiedocente Carla (32 jaar) geeft al dertien jaar seksuele voorlichting op het vmbo. “De...

Lees meer
Rust, stabiliteit en structuur zijn voor mij de basisvoorwaarden

Rust, stabiliteit en structuur zijn voor mij de basisvoorwaarden

- Ben

Biologiedocent Ben (59 jaar) geeft al meerdere jaren seksuele voorlichting aan leerlingen van...

Lees meer
Ik vind het belangrijk dat ik de leerlingen al les heb gegeven

Ik vind het belangrijk dat ik de leerlingen al les heb gegeven

- Matthijs

Matthijs (33 jaar) is biologiedocent. Hij geeft al twaalf jaar seksuele voorlichting op een...

Lees meer
Vaak is homo een scheldwoord zonder seksuele lading

Vaak is homo een scheldwoord zonder seksuele lading

- Frank

Frank (55 jaar) is vestigingsdirecteur en ckv-docent op een vmbo-school. Hij heeft veel...

Lees meer
Leerlingen moeten mij wel als docent erkennen

Leerlingen moeten mij wel als docent erkennen

- Frank

Frank (55 jaar) is vestigingsdirecteur en ckv-docent op een vmbo-school. Hij heeft veel...

Lees meer
Een veilige sfeer betekent voor mij dat een leerling alles kwijt kan

Een veilige sfeer betekent voor mij dat een leerling alles kwijt kan

- Jan

Biologiedocent Jan (59 jaar) geeft al 38 jaar seksuele voorlichting aan havo- en...

Lees meer
Soms praat ik vooraf met stoorzenders

Soms praat ik vooraf met stoorzenders

- Hans

Afdelingsleider Hans (59 jaar) begeleidt al enkele jaren projecten rondom seksualiteit op een...

Lees meer
Leerlingen durven meer te zeggen in kleinere groepjes

Leerlingen durven meer te zeggen in kleinere groepjes

- Vidija

Biologiedocente Vidija (42 jaar) geeft al meer dan tien jaar seksuele voorlichting op het...

Lees meer
Ze mogen na de les een vraag anoniem op een briefje inleveren

Ze mogen na de les een vraag anoniem op een briefje inleveren

- Lilian

Lilian (59 jaar) is docente wiskunde en Nederlands op een vmbo-school in Amsterdam. Sinds...

Lees meer
Als leerlingen zich samen, vraag ik eerst iets aan de mondige leerlingen

Als leerlingen zich samen, vraag ik eerst iets aan de mondige leerlingen

- Petra

Petra (52 jaar) is docente verzorging en informatiekunde. Ze geeft al meerdere jaren seksuele...

Lees meer
Soms lachen leerlingen elkaar uit

Soms lachen leerlingen elkaar uit

- Petra

Petra (52 jaar) is docente verzorging en informatiekunde. Ze geeft al meerdere jaren seksuele...

Lees meer
Ik wil niet dat leerlingen elkaar belachelijk maken

Ik wil niet dat leerlingen elkaar belachelijk maken

- Annemiek

Annemiek (26 jaar) geeft sinds drie jaar seksuele voorlichting tijdens haar lessen biologie...

Lees meer
2.

Lesgeven zonder schaamte

Inhoud:

  1. Achtergrondinformatie
  2. Video's
  3. Tips
  4. Ervaringsverhalen

 

Achtergrondinformatie:

Voel je je ongemakkelijk bij het idee dat je les gaat geven over relaties en seksualiteit? Het is normaal om gespannen te zijn als je deze lessen geeft. Je kan je schaamte overwinnen met een goede voorbereiding, met een heldere lesstructuur en door vast te houden aan je grenzen. Het helpt ook om een collega om advies te vragen. Daar hoef je je niet voor te schamen. Het erkennen van je eigen grenzen is juist een teken van professionaliteit. Ook leerlingen kunnen het lastig vinden om te praten over relaties en seksualiteit. Probeer dan na te gaan hoe gevoelig een onderwerp ligt en durf dat ook te benoemen.

Open houding

Leerlingen vinden het belangrijk dat er naar hen geluisterd wordt en dat de docent zich open en gelijkwaardig opstelt. Een open houding van jou als docent is belangrijk om leerlingen uit te nodigen om hun ideeën en ervaringen te delen. Dit doe je door duidelijk te maken dat je iedereen accepteert, ongeacht de seksuele voorkeur, herkomst of ideeën. Een leerling hoeft zich geen zorgen te maken als hij of zij anders denkt in vergelijking met klasgenoten.

Nieuwsgierig zijn

Denken leerlingen anders dan jij als docent? Probeer nieuwsgierig te zijn. Wees niet afkeurend maar geef hun ideeën en keuzes de ruimte door het stellen van vragen. Stel open vragen en probeer er zo achter te komen wat de mening en het verhaal is van die ander. Vermijd dat jij als docent eigen ervaringen deelt met je leerlingen. Leerlingen ervaren dat als onveilig. Lees hierover meer bij bewaken van grenzen hieronder.

Video's

Lesgeven zonder schaamte

 

Bekijk deze video om te zien hoe andere docenten gevoelens van gêne overwinnen bij het geven van de lessen van Lang Leve de Liefde en hoe zij een zo open mogelijke houding aannemen in de klas.

Deze video is beveiligd. Klik hier om de video te kunnen bekijken (wachtwoord vereist).

Tips

Schaamte bij het lesgeven

Als je binnen Lang Leve de Liefde onderwerpen gaat bespreken zoals ‘als seks niet zo prettig is’ of zoals ‘wat is veilig en wat niet’ zou je je misschien ongemakkelijk kunnen voelen. Hoe ga je zo goed mogelijk om met deze gevoelens van gêne in de les?

Als leerlingen merken dat jij...

Als je binnen Lang Leve de Liefde onderwerpen gaat bespreken zoals ‘als seks niet zo prettig is’ of zoals ‘wat is veilig en wat niet’ zou je je misschien ongemakkelijk kunnen voelen. Hoe ga je zo goed mogelijk om met deze gevoelens van gêne in de les?

Als leerlingen merken dat jij je ongemakkelijk voelt zullen zij ook een minder open houding aannemen in de les. Juist door een open houding creëer je een veilige sfeer. Een voorwaarde voor deze open houding is dat je adequaat omgaat met gevoelens van gêne. Hoe zorg jij voor een open houding bij jezelf?

Meer lezen

Hoe ga je om met schaamte?

  • Hou je vast aan de structuur van Lang Leve de Liefde. Lang Leve de Liefde volgt een logische opbouw en is een veilige manier om vele onderwerpen te behandelen.
  • Bereid je goed voor op de lesstof, lees de docentenhandleiding. Door voorbereiding en kennis overwin je gevoelens...
  • Hou je vast aan de structuur van Lang Leve de Liefde. Lang Leve de Liefde volgt een logische opbouw en is een veilige manier om vele onderwerpen te behandelen.
  • Bereid je goed voor op de lesstof, lees de docentenhandleiding. Door voorbereiding en kennis overwin je gevoelens van gêne.
  • Vraag feedback of hulp aan een collega over je manier van lesgeven of over een lastig onderwerp.
  • Evalueer je lessen samen met je leerlingen of met een collega. Zo kan je jezelf verbeteren en word je minder onzeker.
  • Begin de les niet met persoonlijke vragen maar begin juist breed en algemeen. Dit zorgt voor een natuurlijke opbouw.
  • Laat leerlingen alle onderwerpen die met seksualiteit te maken hebben benoemen. Deze kan jij als docent of kunnen de leerlingen op het bord schrijven. Zo overwin je met elkaar ongemakkelijke gevoelens over dit thema.
  • Houd je aan je eigen grenzen. Laat je niet verleiden door van je grenzen af te wijken. Ook wanneer leerlingen proberen om je uit te dagen of te provoceren.
  • Kies voor een ruimte waarin je je als docent prettig voelt.
  • Kies eventueel voor het werken in kleine groepjes.
Meer lezen

Hoe zorg je voor een open houding?

  • Wees je bewust van jouw ideeën over relaties en seksualiteit, maar leg deze niet op aan de leerlingen. In de klas is het belangrijk ruimte te creëren voor verschillende leefstijlen, normen en waarden van leerlingen.
  • Sta ervoor open dat leerlingen onderling ideeën, meningen...
  • Wees je bewust van jouw ideeën over relaties en seksualiteit, maar leg deze niet op aan de leerlingen. In de klas is het belangrijk ruimte te creëren voor verschillende leefstijlen, normen en waarden van leerlingen.
  • Sta ervoor open dat leerlingen onderling ideeën, meningen en ervaringen delen. Ook als deze niet overeen komen met jouw normen en waarden. Jij als docent faciliteert dit uitwisselingsproces.
  • Vertel leerlingen aan het begin van de les dat je open staat voor allerlei meningen en dat je ieders voorkeur, afkomst of keuze accepteert. Vraag dat ook van leerlingen.
  • Benoem bij de diverse onderdelen steeds dat het ook kan gaan om jongens en jongens en om meisjes en meisjes.
  • Houd rekening met ideeën en wensen vanuit verschillende culturele achtergronden. Probeer deze steeds mee te nemen bij de uitvoering van de lessen.
  • Geef aan dat leerlingen niet hoeven te praten over hun eigen ervaringen, maar dat ze wel hun mening kunnen geven.
  • Stel open vragen aan de klas om de inbreng vanuit verschillende keuzes, ideeën en voorkeuren te stimuleren.
Meer lezen

Ervaringsverhalen

Natuurlijk heb ik ook wel eens last gehad van schaamte

Natuurlijk heb ik ook wel eens last gehad van schaamte

- Lex

Lex (57 jaar) heeft jarenlang seksuele voorlichting gegeven aan vmbo-leerlingen in...

Lees meer
Als je je goed voorbereidt, voel je je beter op je gemak

Als je je goed voorbereidt, voel je je beter op je gemak

- Marjet

Marjet (53 jaar) werkt als verzorgingsdocente op het vmbo in Leiden. Ze geeft al achttien...

Lees meer
Toen ik voor het eerst mavo 2 had, stond ik daar met een rood hoofd

Toen ik voor het eerst mavo 2 had, stond ik daar met een rood hoofd

- Carla

Biologiedocente Carla (32 jaar) geeft al dertien jaar seksuele voorlichting op het vmbo. “Een...

Lees meer
Het helpt om je goed voor te bereiden en feedback te vragen

Het helpt om je goed voor te bereiden en feedback te vragen

- Ben

Biologiedocent Ben (59 jaar) geeft al meerdere jaren seksuele voorlichting aan leerlingen van...

Lees meer
Ik ga nu anders om met mijn zenuwen

Ik ga nu anders om met mijn zenuwen

- Matthijs

Matthijs (33 jaar) is biologiedocent. Hij geeft al twaalf jaar seksuele voorlichting op een...

Lees meer
Leerlingen merken het als ik me schaam

Leerlingen merken het als ik me schaam

- Frank

Frank (55 jaar) is vestigingsdirecteur en ckv-docent op een vmbo-school. Hij heeft veel...

Lees meer
Ook al sta je langer voor de klas, het blijft een spannend onderwerp

Ook al sta je langer voor de klas, het blijft een spannend onderwerp

- Jan

Biologiedocent Jan (59 jaar) geeft al 38 jaar seksuele voorlichting aan havo- en...

Lees meer
Ik denk dat iedereen wel last heeft van zenuwen

Ik denk dat iedereen wel last heeft van zenuwen

- Hans

Afdelingsleider Hans (59 jaar) begeleidt al enkele jaren projecten rondom seksualiteit op een...

Lees meer
Het geven van deze lessen is heel leuk, maar kan ook spannend zijn

Het geven van deze lessen is heel leuk, maar kan ook spannend zijn

- Vidija

Biologiedocente Vidija (42 jaar) geeft al meer dan tien jaar seksuele voorlichting op het...

Lees meer
Alle docenten zijn een beetje zenuwachtig als ze met deze lessen beginnen

Alle docenten zijn een beetje zenuwachtig als ze met deze lessen beginnen

- Lilian

Lilian (59 jaar) is docente wiskunde en Nederlands op een vmbo-school in Amsterdam. Sinds...

Lees meer
De eerste keer schreef ik alle lessen uit

De eerste keer schreef ik alle lessen uit

- Petra

Petra (52 jaar) is docente verzorging en informatiekunde. Ze geeft al meerdere jaren seksuele...

Lees meer
Ja, soms heb ik zelf ook last van schaamtegevoelens tijdens het lesgeven

Ja, soms heb ik zelf ook last van schaamtegevoelens tijdens het lesgeven

- Annemiek

Annemiek (26 jaar) geeft sinds drie jaar seksuele voorlichting tijdens haar lessen biologie...

Lees meer
3.

Bewaken van grenzen

Inhoud:

  1. Achtergrondinformatie
  2. Video's
  3. Tips
  4. Ervaringsverhalen

 

Achtergrondinformatie:

‘Hoe was uw eerste keer?’ ‘Heeft u zelf wel eens een soa gehad?’ Het zijn voorbeelden van vragen die leerlingen stellen tijdens de lessen over relaties en seksualiteit. Bijna alle docenten worden wel eens geconfronteerd met persoonlijke vragen. Hoe ga je daarmee om? Wat doe je wanneer leerlingen elkaar persoonlijke vragen stellen? Wanneer grijp je in?

Stellen van grenzen

Door grenzen te stellen, creëer je als docent een veilige sfeer in de klas. Wanneer jij geen grenzen stelt, zullen leerlingen, ook bij medeleerlingen, makkelijker grenzen overschrijden. Denk voor de les goed na over welke vragen je wel of niet wil beantwoorden. Maak aan het begin van de lessenserie afspraken met leerlingen. Zeker bij een onderwerp als relaties en seksualiteit proberen leerlingen de grenzen van de docent op te zoeken door persoonlijke vragen te stellen. Toch zitten leerlingen vaak niet te wachten op een persoonlijk antwoord van hun docent. Vaak zijn deze vragen bedoeld als provocatie of om te jennen.

Tips

Zorg dat je voorbereid bent en laat je niet overvallen door persoonlijk gerichte vragen van leerlingen. Wees voorzichtig. Deel niet teveel informatie over je eigen privéleven of voorkeuren. Vragen van leerlingen kan je ontwijken of pareren door deze te spiegelen, door je grenzen te stellen of door een grapje te maken. 

Grenzen bewaken van leerlingen

En als leerlingen onderling zulke vragen stellen? Wees alert op wat er gebeurt tussen leerlingen. Kijk goed of een leerling zelf adequaat antwoord kan geven. Grijp tijdig in door de leerlingen aan te spreken of te wijzen op de gemaakte afspraken. Spreek een leerling ook aan wanneer deze teveel informatie deelt over persoonlijke ideeën of ervaringen. Behoed de leerling voor de gevaren van het delen van deze informatie, zoals verspreiding of pestgedrag door medeleerlingen.

Video's

Bewaken van grenzen docent

 

Bekijk deze video om te zien hoe andere docenten omgaan met het bewaken van grenzen.

Deze video is beveiligd. Klik hier om de video te kunnen bekijken (wachtwoord vereist).
Bewaken van grenzen tussen leerlingen

 

Bekijk deze video om te zien hoe andere docenten ingrijpen wanneer leerlingen persoonlijke gerichte vragen aan elkaar stellen.

Deze video is beveiligd. Klik hier om de video te kunnen bekijken (wachtwoord vereist).

Tips

Hoe bewaak je je eigen grenzen?

  • Beantwoord geen vragen over je eigen seksuele leven. Daar zitten leerlingen niet op te wachten. Vaak zijn vragen van leerlingen over jouw seksleven als provocatie of grap bedoeld.
  • Soms kan het geven van een voorbeeld uit je eigen leven juist op een beeldende manier het...
  • Beantwoord geen vragen over je eigen seksuele leven. Daar zitten leerlingen niet op te wachten. Vaak zijn vragen van leerlingen over jouw seksleven als provocatie of grap bedoeld.
  • Soms kan het geven van een voorbeeld uit je eigen leven juist op een beeldende manier het onderwerp verduidelijken of meer openheid creëren. Ga niet in op je seksuele ervaringen maar beperk je tot relationele aspecten, zoals verliefd zijn of verkering.
  • Wil je toch iets persoonlijks vertellen, geef dan voorbeelden van ervaringen of belevingen die je had op de leeftijd van de leerlingen. Daarmee kan je de afstand verkleinen tussen jou en de leerlingen.
  • Maak aan het begin van de lessenserie met de leerlingen afspraken welke vragen jij wel en niet beantwoordt. Op het moment dat leerlingen een te persoonlijke vraag stellen, kan je hiernaar verwijzen.
  • Bereid je voor op de vragen die je kan krijgen. Bedenk vooraf welke vragen je juist wel en niet wil beantwoorden. Leerlingen proberen je als docent soms uit door vragen te stellen over je seksuele verleden, je seksuele voorkeuren en ideeën.
  • Geef duidelijk je grens aan: op welke vragen wil je wel en niet antwoord geven? Leg uit waarom je geen antwoord geeft. Het voelt veilig voor leerlingen wanneer jij als docent duidelijk je grenzen aangeeft.
  • Houd je vast aan je eigen grenzen en laat je niet door vragen van leerlingen overvallen.
  • Maak een grapje of spiegel de vraag terug. Je zou in dat geval kunnen vragen: ‘Hoe zou jij het vinden wanneer ik jou zou vragen…’. Wanneer dat niet bij je past, kan je ook aangeven dat de vraag ‘te persoonlijk’ is. Zo geef je leerlingen meteen het voorbeeld hoe je zo’n vraag kan pareren.
  • Een vraag aan jou als docent kan je ook gebruiken als start van een discussie, zonder antwoord te geven.
Meer lezen

Hoe bewaak je de grenzen van leerlingen?

Wat doe als je docent wanneer leerlingen elkaar ongepaste vragen stellen? Wanneer grijp je in? Lees hiervoor deze tips:

  • Grijp in wanneer een leerling een nare opmerking maakt of een lastige vraag stelt aan een andere leerling. Maak de leerling bewust van de impact van die...

Wat doe als je docent wanneer leerlingen elkaar ongepaste vragen stellen? Wanneer grijp je in? Lees hiervoor deze tips:

  • Grijp in wanneer een leerling een nare opmerking maakt of een lastige vraag stelt aan een andere leerling. Maak de leerling bewust van de impact van die vraag. Je kan de leerling bijvoorbeeld vragen ‘Waarom stel je die vraag?’ of ‘Wat zou je ervan vinden als jou daarnaar gevraagd wordt?’
  • Let extra op leerlingen in een zwakkere positie of leerlingen die stoorzenders zijn.
  • Probeer in te schatten of een leerling zelf antwoord kan geven en zelf de situatie op kan lossen. Zo niet, grijp dan tijdig in.
  • Rem een leerling af wanneer deze teveel informatie over zichzelf vertelt in de klas. Bespreek met de leerling de gevaren van het delen van informatie.
  • Maak afspraken met de klas dat er serieus omgegaan wordt met verhalen die leerlingen delen met de klas.
  • Maak de afspraak dat gedeelde ervaringen en verhalen binnen de klas blijven.
  • Geef leerlingen altijd de mogelijkheid om niet op vragen te reageren en te mogen ‘passen’.
Meer lezen

Ervaringsverhalen

Ik wil niet horen dat iets is doorverteld op het schoolplein

Ik wil niet horen dat iets is doorverteld op het schoolplein

- Lex

Lex (57 jaar) heeft jarenlang seksuele voorlichting gegeven aan vmbo-leerlingen in...

Lees meer
Zo is er een paar keer gevraagd: U bent toch homo?

Zo is er een paar keer gevraagd: U bent toch homo?

- Lex

Lex (57 jaar) heeft jarenlang seksuele voorlichting gegeven aan vmbo-leerlingen in...

Lees meer
Ik vraag zelf nooit naar de persoonlijke ervaringen van mijn leerlingen

Ik vraag zelf nooit naar de persoonlijke ervaringen van mijn leerlingen

- Marjet

Marjet (53 jaar) werkt als verzorgingsdocente op het vmbo in Leiden. Ze geeft al achttien...

Lees meer
Hoe minder ik erbij stil sta, des te minder interessant wordt het voor ze

Hoe minder ik erbij stil sta, des te minder interessant wordt het voor ze

- Marjet

Marjet (53 jaar) werkt als verzorgingsdocente op het vmbo in Leiden. Ze geeft al achttien...

Lees meer
Sommige leerlingen zijn mondig genoeg om voor zichzelf op te komen

Sommige leerlingen zijn mondig genoeg om voor zichzelf op te komen

- Carla

Biologiedocente Carla (32 jaar) geeft al dertien jaar seksuele voorlichting op het vmbo. “Ik...

Lees meer
Het is niet erg verstandig om over je eigen seksleven te praten

Het is niet erg verstandig om over je eigen seksleven te praten

- Carla

Biologiedocente Carla (32 jaar) geeft al dertien jaar seksuele voorlichting op het vmbo. “Ja,...

Lees meer
Als jonge docent ben je constant bezig de regie te houden

Als jonge docent ben je constant bezig de regie te houden

- Ben

Biologiedocent Ben (59 jaar) geeft al meerdere jaren seksuele voorlichting aan leerlingen van...

Lees meer
Ze proberen mij ook het schaamrood op de kaken te bezorgen. En soms lukt dat

Ze proberen mij ook het schaamrood op de kaken te bezorgen. En soms lukt dat

- Matthijs

Matthijs (33 jaar) is biologiedocent. Hij geeft al twaalf jaar seksuele voorlichting op een...

Lees meer
Soms moet je ze beschermen tegen hun eigen openheid

Soms moet je ze beschermen tegen hun eigen openheid

- Matthijs

Matthijs (33 jaar) is biologiedocent. Hij geeft al twaalf jaar seksuele voorlichting op een...

Lees meer
Ik vertel wel eens over mijn privéleven, maar niet seksueel gerelateerd

Ik vertel wel eens over mijn privéleven, maar niet seksueel gerelateerd

- Frank

Frank (55 jaar) is vestigingsdirecteur en ckv-docent op een vmbo-school. Hij heeft veel...

Lees meer
Als leerlingen iets durven te delen, dan is dat natuurlijk mooi, maar ik vraag er niet om

Als leerlingen iets durven te delen, dan is dat natuurlijk mooi, maar ik vraag er niet om

- Jan

Biologiedocent Jan (59 jaar) geeft al 38 jaar seksuele voorlichting aan havo- en...

Lees meer
Hij vroeg of ik condooms gebruik

Hij vroeg of ik condooms gebruik

- Hans

Afdelingsleider Hans (59 jaar) begeleidt al enkele jaren projecten rondom seksualiteit op een...

Lees meer
Als leerlingen in de derde persoon, weet je dat ze het over zichzelf hebben

Als leerlingen in de derde persoon, weet je dat ze het over zichzelf hebben

- Vidija

Biologiedocente Vidija (42 jaar) geeft al meer dan tien jaar seksuele voorlichting op het...

Lees meer
Ik blijf heel rustig als ze vragen hoe vaak ik het doe

Ik blijf heel rustig als ze vragen hoe vaak ik het doe

- Vidija

Biologiedocente Vidija (42 jaar) geeft al meer dan tien jaar seksuele voorlichting op het...

Lees meer
Leerlingen mogen elkaar vragen stellen, maar niet te persoonlijk

Leerlingen mogen elkaar vragen stellen, maar niet te persoonlijk

- Lilian

Lilian (59 jaar) is docente wiskunde en Nederlands op een vmbo-school in Amsterdam. Sinds...

Lees meer
Ik ben negenenvijftig jaar, leerlingen zitten echt niet te wachten op mijn privéleven

Ik ben negenenvijftig jaar, leerlingen zitten echt niet te wachten op mijn privéleven

- Lilian

Lilian (59 jaar) is docente wiskunde en Nederlands op een vmbo-school in Amsterdam. Sinds...

Lees meer
Als leerlingen iets willen delen, weet ik soms niet of je dit moet afkappen

Als leerlingen iets willen delen, weet ik soms niet of je dit moet afkappen

- Petra

Petra (52 jaar) is docente verzorging en informatiekunde. Ze geeft al meerdere jaren seksuele...

Lees meer
Ik deel niets mee over mijzelf

Ik deel niets mee over mijzelf

- Petra

Petra (52 jaar) is docente verzorging en informatiekunde. Ze geeft al meerdere jaren seksuele...

Lees meer
Ik denk dat leerlingen soms niet doorhebben dat een vraag te persoonlijk is

Ik denk dat leerlingen soms niet doorhebben dat een vraag te persoonlijk is

- Annemiek

Annemiek (26 jaar) geeft sinds drie jaar seksuele voorlichting tijdens haar lessen biologie...

Lees meer
In het begin keek ik tegen de lessen op omdat de leerlingen persoonlijke vragen gingen stellen

In het begin keek ik tegen de lessen op omdat de leerlingen persoonlijke vragen gingen stellen

- Annemiek

Annemiek (26 jaar) geeft sinds drie jaar seksuele voorlichting tijdens haar lessen biologie...

Lees meer
4.

Signaleren van problematiek

Inhoud:

  1. Achtergrondinformatie
  2. Video's
  3. Tips
  4. Ervaringsverhalen

 

Achtergrondinformatie:

Als docent ben jij één van de meest belangrijke contactpersonen in de omgeving van de leerling. Juist jij kan problemen opmerken die anders onopgemerkt blijven. Op het gebied van relaties en seksualiteit kunnen leerlingen diverse problemen ervaren. Dit kan het leren van de leerling beïnvloeden. Wees als één van de belangrijkste contactpersonen alert op signalen en mogelijke problemen. Jij kan de leerling helpen door de problemen te signaleren en de leerling naar de juiste hulp te begeleiden.

Signaleren van problemen

Veel leerlingen voelen zich al geholpen wanneer er iemand echt naar hen luistert. Geef de leerling een mogelijkheid om contact op te nemen tijdens of na de les om eventuele problemen bespreekbaar te maken. Wees ook tijdens de les alert op signalen van leerlingen die kunnen wijzen op problemen. Deze problemen kunnen zich manifesteren als lichamelijke, psychische of psychosomatische klachten bij de leerling, zoals hoofd- en buikpijn, angsten en onzekerheden of extreem gedrag. Wees ook alert op concentratieproblemen, afwezigheid of teruggetrokken gedrag.

Voorbeelden van problemen

Voorbeelden van problemen die horen bij de ontwikkeling van de leerling:

  • Liefdesverdriet
  • Onzeker over het uiterlijk of over relationele of seksuele ontwikkeling
  • Onzeker over contact leggen met iemand die je leuk vindt

Voorbeelden van problemen waarop actie ondernomen moet worden zijn:

  • Ongewenst zwanger zijn
  • Seks tegen je zin
  • Loverboys
  • Oplopen van een soa
  • Meisjesbesnijdenis
  • Dubbele moraal of risico op uithuwelijken

Checken & verwijzen

Voer een persoonlijk gesprek als je denkt dat er iets met een leerling aan de hand is. Check je signalen bij de leerling door hem of haar te vragen ‘Is er iets?’ of ‘Ik zag dat…’. Praat erover maar neem niet de rol over van een deskundige op dit gebied. Scholen hebben vaak contactpersonen en trajecten voor hulpverlening zoals vertrouwenspersonen of een draaiboek. Kijk naar de beschikbare trajecten zodat jij een leerling door kan verwijzen. Kijk voor meer informatie over verdere hulpkanalen op www.sense.info.

Video's

Signaleren van problematiek

 

Bekijk deze video om te zien hoe andere docenten anticiperen op signalen van leerlingen die kunnen wijzen op problemen en welke actie zij hierop ondernemen.

Deze video is beveiligd. Klik hier om de video te kunnen bekijken (wachtwoord vereist).

Tips

Hoe signaleer je problemen van leerlingen?

  • Bereid je voor door binnen je school te kijken naar klachtenprocedures, vertrouwenspersonen, mentoren en coördinatoren waar je terecht kan als een leerling problemen heeft. Deze collega’s zijn onmisbaar als een leerling problemen heeft.
  • Vertel de leerlingen aan het begin...
  • Bereid je voor door binnen je school te kijken naar klachtenprocedures, vertrouwenspersonen, mentoren en coördinatoren waar je terecht kan als een leerling problemen heeft. Deze collega’s zijn onmisbaar als een leerling problemen heeft.
  • Vertel de leerlingen aan het begin van de lessenserie dat ze bij je terechtkunnen met vragen of problemen. Zo geef je leerlingen de mogelijkheid de hulpvraag bij jou neer te leggen zonder het klassikaal te hoeven delen. Leerlingen kunnen je na de les aanspreken of een e-mail sturen.
  • Grijp in wanneer je signalen opvangt van een leerling die kunnen wijzen op problemen.
Meer lezen

Op welke signalen kan je letten?

  • Een leerling neemt niet actief deel aan de les of trekt zich terug.
  • Een leerling kan zich niet goed concentreren.
  • Een leerling reageert overdreven of te heftig.
  • Een leerling heeft opvallend veel kennis over een bepaald onderwerp.
  • Een...
  • Een leerling neemt niet actief deel aan de les of trekt zich terug.
  • Een leerling kan zich niet goed concentreren.
  • Een leerling reageert overdreven of te heftig.
  • Een leerling heeft opvallend veel kennis over een bepaald onderwerp.
  • Een leerling zoekt non-verbaal wel of juist geen contact.
  • Een leerling reageert emotioneel op een onderwerp.

Wat je kan je doen als je signalen ziet:

  • Check deze signalen bij de leerling. Leg aan de leerling voor wat jij hebt opgemerkt. Vraag de leerling naar deze signalen of vraag of er iets is.
  • Je weet nooit wat de leerling je gaat vertellen. Beloof de leerling daarom niet vooraf dat je hetgeen hij of zij tegen je vertelt geheim zal houden.
  • Zoek samen met de leerling naar een oplossing. Overleg samen over wat te doen met de hulpvraag. Laat jouw eigen mening echter niet doorslaggevend zijn.
Meer lezen

Welke actie kan je ondernemen?

  • Verwijs de leerling door naar de juiste persoon of instantie. Naar welke hulp kan je doorverwijzen? Neem contact op met een vertrouwenspersoon of zorgcoördinator op school of zoek naar hulpkanalen op Sense. Let op: draag de verantwoordelijkheid...
  • Verwijs de leerling door naar de juiste persoon of instantie. Naar welke hulp kan je doorverwijzen? Neem contact op met een vertrouwenspersoon of zorgcoördinator op school of zoek naar hulpkanalen op Sense. Let op: draag de verantwoordelijkheid over aan deskundigen op dat gebied. Stap niet over de grenzen van jouw taken als docent.
  • Spreek met de leerling af om na enkele weken te evalueren of de leerling voldoende steun heeft gevonden. Zo niet, bekijk dan opnieuw de hulpvraag en het geschikte traject.
  • Wanneer je vooraf weet wat een leerling heeft meegemaakt, maak dan afspraken met de leerling bij het bespreken van de lesstof over dit onderwerp. Je kan bijvoorbeeld afspreken dat hij of zij niet hoeft deel te nemen of die les niet aanwezig hoeft te zijn.
  • Wanneer de hulpvraag of de situatie klassikaal is besproken, geef de klas dan nazorg. Bespreek de gebeurtenissen met de leerlingen en maak er een leermoment van. Geef de klas ook even tijd om hierover te kunnen praten.
Meer lezen

Ervaringsverhalen

Soms zie je leerlingen in elkaar krimpen bij een opmerking

Soms zie je leerlingen in elkaar krimpen bij een opmerking

- Lex

Lex (57 jaar) heeft jarenlang seksuele voorlichting gegeven aan vmbo-leerlingen in...

Lees meer
Het is je taak als docent om te letten op problemen van leerlingen

Het is je taak als docent om te letten op problemen van leerlingen

- Marjet

Marjet (53 jaar) werkt als verzorgingsdocente op het vmbo in Leiden. Ze geeft al achttien...

Lees meer
Ik let op mijn woorden als een leerling iets heeft meegemaakt

Ik let op mijn woorden als een leerling iets heeft meegemaakt

- Carla

Biologiedocente Carla (32 jaar) geeft al dertien jaar seksuele voorlichting op het vmbo....

Lees meer
Mijn deur staat altijd open

Mijn deur staat altijd open

- Ben

Biologiedocent Ben (59 jaar) geeft al meerdere jaren seksuele voorlichting aan leerlingen van...

Lees meer
Ik heb niet de kennis en bevoegdheid om problemen aan te pakken

Ik heb niet de kennis en bevoegdheid om problemen aan te pakken

- Matthijs

Matthijs (33 jaar) is biologiedocent. Hij geeft al twaalf jaar seksuele voorlichting op een...

Lees meer
Eén keer verdween een meisje met een loverboy

Eén keer verdween een meisje met een loverboy

- Frank

Frank (55 jaar) is vestigingsdirecteur en ckv-docent op een vmbo-school. Hij heeft veel...

Lees meer
Ik beloof nooit geheimhouding als een leerling iets vertelt

Ik beloof nooit geheimhouding als een leerling iets vertelt

- Jan

Biologiedocent Jan (59 jaar) geeft al 38 jaar seksuele voorlichting aan havo- en...

Lees meer
Een leerling moet op school terecht kunnen met problemen

Een leerling moet op school terecht kunnen met problemen

- Hans

Afdelingsleider Hans (59 jaar) begeleidt al enkele jaren projecten rondom seksualiteit op een...

Lees meer
Als een leerling die les niet aanwezig wil zijn, hoeft dat ook niet

Als een leerling die les niet aanwezig wil zijn, hoeft dat ook niet

- Vidija

Biologiedocente Vidija (42 jaar) geeft al meer dan tien jaar seksuele voorlichting op het...

Lees meer
Veel leerlingen hebben problemen, maar weten niet wat ze moeten doen

Veel leerlingen hebben problemen, maar weten niet wat ze moeten doen

- Lilian

Lilian (59 jaar) is docente wiskunde en Nederlands op een vmbo-school in Amsterdam. Sinds...

Lees meer
Het is lastig om problemen van leerlingen te signaleren

Het is lastig om problemen van leerlingen te signaleren

- Petra

Petra (52 jaar) is docente verzorging en informatiekunde. Ze geeft al meerdere jaren seksuele...

Lees meer
Ik let op onalledaags gedrag van leerlingen

Ik let op onalledaags gedrag van leerlingen

- Annemiek

Annemiek (26 jaar) geeft sinds drie jaar seksuele voorlichting tijdens haar lessen biologie...

Lees meer
5.

Integreren van sociale media

Inhoud:

  1. Achtergrondinformatie
  2. Video's
  3. Tips
  4. Ervaringsverhalen

 

Achtergrondinformatie:

Sociale media spelen een grote en onmisbare rol in het leven van jongeren op het gebied relaties en seksualiteit. Onder sociale media worden kanalen verstaan zoals Twitter, Facebook, LinkedIn, YouTube, Instagram, Snapchat en andere populaire internetbased programma’s.

Meer dan een derde van de leerlingen praat over seks of flirt op internet. Bijna 10 procent van de leerlingen wisselt wel eens foto’s uit, bekijkt foto’s of heeft gestript voor de webcam. Hoe zorg je als docent voor het veilig omgaan met sociale media door leerlingen? Wat voor invloed hebben sociale media op de lessen Lang Leve de Liefde?

De lessen & sociale media

Verspreiding van informatie van andere leerlingen of beelden uit de les kunnen hele nare gevolgen hebben.

Maak duidelijke afspraken dat alles wat in de klas besproken wordt binnen de klas blijft. Zorg ervoor dat leerlingen geen gebruik maken van telefoons en sociale media tijdens de lessen.

Omgaan met sociale media

Probeer als docent te letten op gebeurtenissen. Dit kan door leerlingen te vragen naar de laatste ontwikkelingen en hierop zelf alert te zijn. Besteed aandacht aan deze gebeurtenissen en ga op zoek naar oplossingen of manieren om dit te voorkomen. Wees je ook bewust van welke informatie je zelf als docent plaatst op sociale media. Deze informatie kunnen leerlingen mogelijk ook zien.

Video's

Integreren van sociale media

 

Bekijk deze video om te zien hoe andere docenten ervoor zorgen dat er zo veilig mogelijk wordt omgegaan met sociale media op het gebied van relaties en seksualiteit.

Deze video is beveiligd. Klik hier om de video te kunnen bekijken (wachtwoord vereist).

Tips

Wat zijn sociale media?

Sociale media spelen een belangrijke rol in het leven van jongeren. Juist op het gebied van relaties en seksualiteit is het belangrijk veilig om te gaan met sociale media. Onder sociale media worden kanalen verstaan zoals Twitter, Facebook, LinkedIn, YouTube, Instagram, Snapchat en...

Sociale media spelen een belangrijke rol in het leven van jongeren. Juist op het gebied van relaties en seksualiteit is het belangrijk veilig om te gaan met sociale media. Onder sociale media worden kanalen verstaan zoals Twitter, Facebook, LinkedIn, YouTube, Instagram, Snapchat en andere populaire internetbased programma’s.

Hoe bereid je leerlingen voor op gevaren van verspreiding van beelden en informatie op sociale media? Ook kunnen leerlingen persoonlijk gedeelde informatie uit de les op sociale media verder verspreiden. Hoe voorkom je dit als docent?

Meer lezen

Hoe ga je om met sociale media in deze lessen?

  • Verbied leerlingen om opnames of foto’s te maken tijdens de les. Zo voorkom je dat beelden uit de les op internet geplaatst worden.
  • Alles wat tijdens de lessen besproken wordt, blijft binnen de klas. Maak met de leerlingen afspraken dat de besproken informatie tijdens de...
  • Verbied leerlingen om opnames of foto’s te maken tijdens de les. Zo voorkom je dat beelden uit de les op internet geplaatst worden.
  • Alles wat tijdens de lessen besproken wordt, blijft binnen de klas. Maak met de leerlingen afspraken dat de besproken informatie tijdens de les niet op internet geplaatst of besproken mag worden.
  • Vertel de leerlingen over de gevaren die zij kunnen lopen als zij informatie uit de les op internet plaatsen of bespreken.
  • Vraag de leerlingen naar actuele gebeurtenissen op het gebied van relaties en seks via sociale media. Start hiermee een discussie.
  • Incidenten of situaties in de omgeving kunnen een impuls geven aan een onderwerp. Besteed hier aandacht aan tijdens de lessen. Wanneer er bijvoorbeeld een meisje zwanger blijkt te zijn of als er ongewenst gedrag in het nieuws is, is het belangrijk daar aandacht aan te besteden.
Meer lezen

Hoe leer je leerlingen veilig om te gaan met sociale media?

  • Praat met de leerlingen over veilig internetten. Leg uit hoe de leerling alert kan zijn op het plaatsen van informatie en foto’s, het afschermen van een profiel en het delen van beelden via de webcam. Dit wordt behandeld in Les 3. Zie ook het ‘werkblad’.
  • Spreek met de...
  • Praat met de leerlingen over veilig internetten. Leg uit hoe de leerling alert kan zijn op het plaatsen van informatie en foto’s, het afschermen van een profiel en het delen van beelden via de webcam. Dit wordt behandeld in Les 3. Zie ook het ‘werkblad’.
  • Spreek met de leerlingen af dat je via sociale media op dezelfde manier met anderen omgaat als op het schoolplein of in de klas.
  • Wees je er als docent van bewust welke informatie je wel of juist niet op internet plaatst. Leerlingen kunnen deze informatie soms bekijken. Wil je dat leerlingen op de hoogte zijn van jouw hobby’s en privéfoto’s? Wees je bewust van het grijze gebied tussen privé en werkgerelateerde zaken op internet.
  • Probeer via de leerlingen of probeer zelf op de hoogte te zijn van de gebeurtenissen op sociale media. Soms kan juist daar geroddeld of gepest worden naar aanleiding van de les Lang Leve de Liefde.
  • Adviseer de leerling om prints te maken van ongewenst gedrag, zoals pesten, dat zich heeft afgespeeld op internet. Zo kan je een leerling verder helpen.
  • Geef de klas nazorg wanneer er een incident is geweest op sociale media over je school of over een van je leerlingen. Bespreek deze gebeurtenissen met de klas en zoek samen naar oplossingen om dit te voorkomen.
Meer lezen

Ervaringsverhalen

Ik zeg dat het consequenties heeft als iemand iets verspreidt via Twitter of Facebook

Ik zeg dat het consequenties heeft als iemand iets verspreidt via Twitter of Facebook

- Carla

Biologiedocente Carla (32 jaar) geeft al dertien jaar seksuele voorlichting op het vmbo. “Ik...

Lees meer
Ik vraag ernaar: Wat zet je allemaal op een profiel en hoe werkt Twitter?

Ik vraag ernaar: Wat zet je allemaal op een profiel en hoe werkt Twitter?

- Ben

Biologiedocent Ben (59 jaar) geeft al meerdere jaren seksuele voorlichting aan leerlingen van...

Lees meer
Ik verzin samen met leerlingen regels voor internet

Ik verzin samen met leerlingen regels voor internet

- Matthijs

Matthijs (33 jaar) is biologiedocent. Hij geeft al twaalf jaar seksuele voorlichting op een...

Lees meer
Een stukje mediawijsheid is erg belangrijk

Een stukje mediawijsheid is erg belangrijk

- Frank

Frank (55 jaar) is vestigingsdirecteur en ckv-docent op een vmbo-school. Hij heeft veel...

Lees meer
Ik benoem de risico's die zich voordoen op internet

Ik benoem de risico's die zich voordoen op internet

- Jan

Biologiedocent Jan (59 jaar) geeft al 38 jaar seksuele voorlichting aan havo- en...

Lees meer
Wij geven voorlichting over de gevaren van internet

Wij geven voorlichting over de gevaren van internet

- Hans

Afdelingsleider Hans (59 jaar) begeleidt al enkele jaren projecten rondom seksualiteit op een...

Lees meer
Laat je nooit filmen tijdens de seks

Laat je nooit filmen tijdens de seks

- Vidija

Biologiedocente Vidija (42 jaar) geeft al meer dan tien jaar seksuele voorlichting op het...

Lees meer
Ik wil niet dat er filmpjes van de les op internet komen

Ik wil niet dat er filmpjes van de les op internet komen

- Petra

Petra (52 jaar) is docente verzorging en informatiekunde. Ze geeft al meerdere jaren seksuele...

Lees meer
6.

Omgaan met homoseksualiteit

Inhoud:

  1. Achtergrondinformatie
  2. Video's
  3. Tips
  4. Ervaringsverhalen

 

Achtergrondinformatie:

Het kan lastig zijn om homoseksualiteit te bespreken tijdens de lessen over liefde, relaties en seksualiteit. Docenten geven vaak aan moeite te hebben om dit onderwerp te integreren in de lessen. Toch is het belangrijk dat er aandacht besteed wordt aan homoseksualiteit. Ook leerlingen vinden dit belangrijk. Hoe doe je dat?

Jouw rol

Het bespreken van homoseksualiteit is belangrijk om leerlingen met homoseksuele gevoelens te begeleiden en te beschermen. Ook is het aandacht besteden aan homoseksualiteit van groot belang om vooroordelen en stereotypen te ontkrachten en respect en acceptatie te bevorderen. Als docent heb jij juist een belangrijke rol om in te grijpen bij homonegatieve reacties en om te werken aan respect en acceptatie.

Homonegatieve reacties

Grijp in bij homonegatieve reacties door de leerling aan te spreken, door op de afspraken te wijzen of door het gedrag te spiegelen. Laat weten dat het niet ‘gewoon’ is om homonegatieve opmerkingen te maken. Wees alert op leerlingen met homoseksuele gevoelens in de klas en eventueel individueel gerichte opmerkingen.

Vanzelfsprekend verwerken

Probeer homoseksualiteit steeds als vanzelfsprekend te verwerken in de verschillende onderdelen en bij de discussies. Je kan bijvoorbeeld voorbeelden geven in de lessen bij ‘verliefd zijn’ of bij ‘veilig vrijen’. Lees meer bij de tips.

Video's

Omgaan met homoseksualiteit in de klas

 

Bekijk deze video om te zien hoe andere docenten een sfeer van respect en acceptatie creëren in de klas in het omgaan met homoseksualiteit.

Deze video is beveiligd. Klik hier om de video te kunnen bekijken (wachtwoord vereist).
Omgaan met homonegativiteit

 

Bekijk deze video om te zien hoe andere docenten omgaan met homonegativiteit in de klas tijdens de lessen Lang Leve de Liefde.

Deze video is beveiligd. Klik hier om de video te kunnen bekijken (wachtwoord vereist).

Tips

Hoe creëer je een sfeer van respect en acceptatie?

  • Bedenk dat waar je hij & zij zegt, het ook kan gaan om hij & hij en zij & zij.
  • Probeer te vermijden dat je in gesprekken praat over ‘zij, homo’s’. Daarmee creëer je afstand naar leerlingen met homoseksuele gevoelens.
  • Verwerk homoseksualiteit als een...
  • Bedenk dat waar je hij & zij zegt, het ook kan gaan om hij & hij en zij & zij.
  • Probeer te vermijden dat je in gesprekken praat over ‘zij, homo’s’. Daarmee creëer je afstand naar leerlingen met homoseksuele gevoelens.
  • Verwerk homoseksualiteit als een natuurlijk gegeven in de lessen. Geef niet alleen heterovoorbeelden. Zo krijgen leerlingen het idee ‘dit is normaal’. Doe dit door  bij onderwerpen zoals verliefd zijn en veilig vrijen ook te benoemen hoe dat kan zijn voor leerlingen met homoseksuele gevoelens.
  • Probeer het woord ‘homo’ niet te vaak te gebruiken. Dit kan een negatieve lading hebben. Je zou het ook kunnen verwoorden als ‘een meisje dat op meisjes valt’ of ‘een jongen die op jongens valt’.
  • Stimuleer de discussie door gebruik te maken van de citaten uit het magazine en het deel van de dvd over homoseksuele jongeren.
  • De handleiding biedt houvast en structuur om op een natuurlijke manier homoseksualiteit te behandelen in de les.
  • Het maken van afspraken om een veilige sfeer te creëren, heeft vaak ook een positief effect op respect en acceptatie van homoseksualiteit. Hoe maak je deze afspraken en hoe creëer je een veilige sfeer?
  • Benader homoseksualiteit vanuit een positieve invalshoek. Besteed niet teveel aandacht aan discriminatie of negatieve gevoelens.
  • Verdiep jezelf als docent in het onderwerp homoseksualiteit. Zo krijg je meer inzicht in de vooroordelen die er kunnen zijn ten opzichte van homoseksualiteit en zo kun je zelf een genuanceerde mening vormen.
Meer lezen

Hoe ga je om met homonegativiteit?

  • Grijp in wanneer een leerling een homonegatieve opmerking maakt en geef aan dat je negatieve reacties niet accepteert.
  • Weerleg homonegatieve reacties door te benadrukken dat homoseksualiteit iets normaals is. Leg bijvoorbeeld uit dat zes procent van de jongeren homoseksueel...
  • Grijp in wanneer een leerling een homonegatieve opmerking maakt en geef aan dat je negatieve reacties niet accepteert.
  • Weerleg homonegatieve reacties door te benadrukken dat homoseksualiteit iets normaals is. Leg bijvoorbeeld uit dat zes procent van de jongeren homoseksueel is. Dat betekent dat in iedere klas meerdere leerlingen zijn met homoseksuele gevoelens.
  • Maak afspraken samen met de leerlingen dat je ingrijpt op het moment dat leerlingen zich homonegatief uitlaten. Laat weten dat het niet ‘gewoon’ is om homonegatieve opmerkingen te maken of scheldwoorden te gebruiken. Maak de leerlingen bewust van de impact van zo’n opmerking.
  • Negatieve uitingen kunnen juist interessant zijn voor een discussie in de klas. Soms werkt dit zelfs beter dan een leerling direct aanspreken.
  • Verwacht niet dat leerlingen onmiddellijk kunnen omschakelen van een homonegatieve houding naar volledige acceptatie. De nadruk zou in dat geval bijvoorbeeld kunnen liggen op het bespreken en erkennen van het thema.
  • Haal het onderwerp dichterbij door vragen te stellen als ‘Wat als je broer of zus homoseksueel zou zijn?’
  • Spiegel de negatieve reacties van leerlingen: ‘Hoe zou jij het zelf vinden als…?’. Probeer hen op die manier te confronteren met het negatieve gedrag. Ook kan je als docent reageren op de negativiteit van leerlingen door aan te geven: ‘Hoe zou iemand zich nu in deze klas voelen die mogelijke homoseksuele gevoelens heeft?’
Meer lezen

Hoe bescherm je leerlingen met homoseksuele gevoelens?

  • Wees je als docent ervan bewust dat er leerlingen in de klas kunnen zitten met homoseksuele gevoelens. Het is belangrijk dat deze leerlingen zich aangesproken en betrokken voelen. Houd tijdens de lessen hier steeds rekening mee door bij het bespreken van voorbeelden aan te geven dat...
  • Wees je als docent ervan bewust dat er leerlingen in de klas kunnen zitten met homoseksuele gevoelens. Het is belangrijk dat deze leerlingen zich aangesproken en betrokken voelen. Houd tijdens de lessen hier steeds rekening mee door bij het bespreken van voorbeelden aan te geven dat het ook om meisjes & meisjes en jongens & jongens kan gaan.
  • Let extra op negatieve reacties van leerlingen op een leerling met mogelijke homoseksuele gevoelens. Grijp direct in wanneer leerlingen individueel gericht negatieve opmerkingen maken.

Let op: Vaak weet je in de tweede klas nog niet of een jongere homoseksuele gevoelens heeft. De meeste jongeren komen pas op een latere leeftijd uit de kast.

Meer lezen

Ervaringsverhalen

Ik wist niet wat ik met mijn homoseksualiteit moest doen op school

Ik wist niet wat ik met mijn homoseksualiteit moest doen op school

- Lex

Lex (57 jaar) heeft jarenlang seksuele voorlichting gegeven aan vmbo-leerlingen in...

Lees meer
Homoseksuele leerlingen moeten het gevoel hebben dat ze er mogen zijn

Homoseksuele leerlingen moeten het gevoel hebben dat ze er mogen zijn

- Marjet

Marjet (53 jaar) werkt als verzorgingsdocente op het vmbo in Leiden. Ze geeft al achttien...

Lees meer
Ik zeg dat ik het accepteer of je nou op jongens valt of op meiden of op allebei

Ik zeg dat ik het accepteer of je nou op jongens valt of op meiden of op allebei

- Carla

Biologiedocente Carla (32 jaar) geeft al dertien jaar seksuele voorlichting op het vmbo. “Ik...

Lees meer
Ik heb persoonlijke verhalen van homoseksuele jongeren gelezen

Ik heb persoonlijke verhalen van homoseksuele jongeren gelezen

- Matthijs

Matthijs (33 jaar) is biologiedocent. Hij geeft al twaalf jaar seksuele voorlichting op een...

Lees meer
In de klas zitten gemiddeld één of twee kinderen die homoseksueel zijn

In de klas zitten gemiddeld één of twee kinderen die homoseksueel zijn

- Frank

Frank (55 jaar) is vestigingsdirecteur en ckv-docent op een vmbo-school. Hij heeft veel...

Lees meer
Ik geef voorbeelden waar ze zich mee kunnen identificeren

Ik geef voorbeelden waar ze zich mee kunnen identificeren

- Jan

Biologiedocent Jan (59 jaar) geeft al 38 jaar seksuele voorlichting aan havo- en...

Lees meer
Ik denk dat hij homo is. Dat is iets om rekening mee te houden

Ik denk dat hij homo is. Dat is iets om rekening mee te houden

- Hans

Afdelingsleider Hans (59 jaar) begeleidt al enkele jaren projecten rondom seksualiteit op een...

Lees meer
Er zijn meisjes die op meisjes vallen en jongens op jongens. Ik zeg: Dit is normaal, het is liefde

Er zijn meisjes die op meisjes vallen en jongens op jongens. Ik zeg: Dit is normaal, het is liefde

- Vidija

Biologiedocente Vidija (42 jaar) geeft al meer dan tien jaar seksuele voorlichting op het...

Lees meer
Ik leg de link met andere vormen van discriminatie

Ik leg de link met andere vormen van discriminatie

- Lilian

Lilian (59 jaar) is docente wiskunde en Nederlands op een vmbo-school in Amsterdam. Sinds...

Lees meer
Je kunt verliefd worden op iedereen. Het gaat gewoon over liefde

Je kunt verliefd worden op iedereen. Het gaat gewoon over liefde

- Petra

Petra (52 jaar) is docente verzorging en informatiekunde. Ze geeft al meerdere jaren seksuele...

Lees meer
De leerlingen willen zelf ook over homoseksualiteit praten

De leerlingen willen zelf ook over homoseksualiteit praten

- Annemiek

Annemiek (26 jaar) geeft sinds drie jaar seksuele voorlichting tijdens haar lessen biologie...

Lees meer
7.

Omgaan met cultuurverschillen

Inhoud:

  1. Achtergrondinformatie
  2. Video's
  3. Tips
  4. Ervaringsverhalen

 

Achtergrondinformatie:

In een klas heeft iedere leerling een andere achtergrond en andere normen en waarden. Soms kunnen deze bepaald zijn door een culturele achtergrond. Maar ook leerlingen met dezelfde culturele achtergrond kunnen heel verschillende opvattingen hebben. Houd rekening met individuele verschillen in opvattingen, waarden en normen. Voor leerlingen die van huis uit niet gewend zijn om openlijk te praten over relaties en seksualiteit, zijn de lessen van Lang Leve de Liefde van groot belang. Juist deze leerlingen lijken nog vaker last te hebben van misverstanden en mythes over seksualiteit.

Het stimuleren van uitwisseling

Docenten vinden het soms lastig om relaties en seksualiteit te bespreken in een multiculturele klas. Hoe ga je om met culturele verschillen? Probeer als docent de uitwisseling tussen de verschillende achtergronden van leerlingen te stimuleren door in discussie te gaan over diverse onderwerpen. Maar grijp ook in wanneer er negatieve reacties worden geuit ten opzichte van de culturele achtergrond van de ander. Wees als docent op de hoogte van culturele ideeën of keuzes zodat je goed in staat bent te anticiperen op verschillen. Respecteer ook de keuze van leerlingen om eventueel niet deel te nemen of zich afzijdig te houden bij een onderdeel, maar blijf ze bij de les betrekken. Lees hierover meer bij de tips.

Video's

Omgaan met cultuurverschillen

 

Bekijk deze video om te zien hoe andere docenten ervoor zorgen dat er een sfeer van respect en acceptatie is voor de verschillende culturele ideeën van leerlingen in de klas.

Deze video is beveiligd. Klik hier om de video te kunnen bekijken (wachtwoord vereist).

Tips

Hoe zorg je voor een sfeer van respect en acceptatie voor culturele verschillen?

  • Geef aan dat je iedereen accepteert en dat het belangrijk is respect te hebben voor elkaars normen en waarden. Laat zien als docent dat jij alle culturele ideeën of keuzes accepteert en respecteert. Deze houding heeft effect op de denkwijze van de leerling.
  • Stimuleer de...
  • Geef aan dat je iedereen accepteert en dat het belangrijk is respect te hebben voor elkaars normen en waarden. Laat zien als docent dat jij alle culturele ideeën of keuzes accepteert en respecteert. Deze houding heeft effect op de denkwijze van de leerling.
  • Stimuleer de uitwisseling van ideeën tussen leerlingen met een verschillende culturele achtergrond over onderwerpen als verliefd zijn of verkering.
  • Ook als er weinig diversiteit in de klas is, kan je gebruik maken van de citaten in het magazine van jongeren met een andere culturele achtergrond dan de leerlingen in de klas. Discussie kan interessant en leerzaam zijn voor de leerlingen.
  • Nodig leerlingen met verschillende culturele achtergronden uit om te vertellen over hun ideeën, normen en waarden rondom een bepaald onderwerp zoals ‘Wat vinden jouw ouders van verkering?’
  • Benoem niet alleen de verschillen maar benadruk ook de overeenkomsten. Laat vooral leerlingen aan het woord en laat hen uitwisselen wat hun ideeën zijn over relaties en seksualiteit.
  • Wees nieuwsgierig als docent naar de ideeën en opvattingen van leerlingen met verschillende culturele achtergronden.
  • Grijp direct in wanneer er negatieve opmerkingen in de klas gemaakt worden over de culturele achtergrond van een andere leerling. Vaak neemt het begrip toe wanneer leerlingen inzien waarom die ander die mening heeft. Probeer open vragen te stellen om begrip te bewerkstelligen.
Meer lezen

Hoe bespreek je relaties en seksualiteit in een cultureel diverse klas?

  • Geef bij verschillende onderwerpen aan dat er verschillende ideeën en keuzes kunnen zijn vanuit een culturele achtergrond, bijvoorbeeld ‘wachten met seks tot het huwelijk’.
  • Verdiep je zelf als docent in ideeën vanuit verschillende culturen over relaties en seksualiteit. Zo...
  • Geef bij verschillende onderwerpen aan dat er verschillende ideeën en keuzes kunnen zijn vanuit een culturele achtergrond, bijvoorbeeld ‘wachten met seks tot het huwelijk’.
  • Verdiep je zelf als docent in ideeën vanuit verschillende culturen over relaties en seksualiteit. Zo krijg je meer inzicht in de verschillende normen en waarden van de leerlingen in je klas.
  • Ga onderwerpen waarin verschillende culturele ideeën leven niet uit de weg maar probeer juist respect en acceptatie te creëren door uitwisseling.
  • Het creëren van een veilige sfeer draagt eraan bij dat leerlingen het gevoel hebben gehoord te zijn en ideeën te kunnen uitwisselen.
  • Soms kan je ervoor kiezen om jongens en meisjes te scheiden om een meer vertrouwelijke sfeer te creëren en de uitwisseling te bevorderen.
  • Soms voelen leerlingen zich niet prettig om vanuit hun culturele achtergrond een tekst voor te lezen of deel te nemen aan een onderdeel. Respecteer deze keuze maar betrek de leerling wel bij de les.
  • Er zijn leerlingen waarbij er thuis een taboe rust op praten over relaties en seksualiteit. Dit zorgt ervoor dat het praten over dit thema lastig kan zijn. De rustige opbouw van Lang Leve de Liefde helpt om deze leerlingen geleidelijk aan te laten wennen aan het bespreken van relaties en seksualiteit.
Meer lezen

Ervaringsverhalen

Het is een mythe dat zij geen seks zouden hebben of willen hebben

Het is een mythe dat zij geen seks zouden hebben of willen hebben

- Lex

Lex (57 jaar) heeft jarenlang seksuele voorlichting gegeven aan vmbo-leerlingen in...

Lees meer
Als ik merk dat er verschillen zijn, dan ga ik daar klassikaal over spreken

Als ik merk dat er verschillen zijn, dan ga ik daar klassikaal over spreken

- Marjet

Marjet (53 jaar) werkt als verzorgingsdocente op het vmbo in Leiden. Ze geeft al achttien...

Lees meer
Hoe doe je dit bij de katholieken? Hoe gaat het in de islam?

Hoe doe je dit bij de katholieken? Hoe gaat het in de islam?

- Carla

Biologiedocente Carla (32 jaar) geeft al dertien jaar seksuele voorlichting op het vmbo. “Ik...

Lees meer
Leerlingen vinden het interessant om ervaringen te delen

Leerlingen vinden het interessant om ervaringen te delen

- Ben

Biologiedocent Ben (59 jaar) geeft al meerdere jaren seksuele voorlichting aan leerlingen van...

Lees meer
Leerlingen hebben geen idee van vrouwenbesnijdenis

Leerlingen hebben geen idee van vrouwenbesnijdenis

- Matthijs

Matthijs (33 jaar) is biologiedocent. Hij geeft al twaalf jaar seksuele voorlichting op een...

Lees meer
Sommige Turkse gezinnen zijn opener dan Hollandse gezinnen

Sommige Turkse gezinnen zijn opener dan Hollandse gezinnen

- Frank

Frank (55 jaar) is vestigingsdirecteur en ckv-docent op een vmbo-school. Hij heeft veel...

Lees meer
Ik vind het belangrijk dat ideeën van andere culturen gedeeld worden

Ik vind het belangrijk dat ideeën van andere culturen gedeeld worden

- Jan

Biologiedocent Jan (59 jaar) geeft al 38 jaar seksuele voorlichting aan havo- en...

Lees meer
Ik stimuleer de discussie over verschillende culturen

Ik stimuleer de discussie over verschillende culturen

- Vidija

Biologiedocente Vidija (42 jaar) geeft al meer dan tien jaar seksuele voorlichting op het...

Lees meer
Leerlingen zijn nieuwsgierig naar de cultuur van klasgenoten

Leerlingen zijn nieuwsgierig naar de cultuur van klasgenoten

- Lilian

Lilian (59 jaar) is docente wiskunde en Nederlands op een vmbo-school in Amsterdam. Sinds...

Lees meer
Ik probeer alle nationaliteiten bij de les te betrekken

Ik probeer alle nationaliteiten bij de les te betrekken

- Petra

Petra (52 jaar) is docente verzorging en informatiekunde. Ze geeft al meerdere jaren seksuele...

Lees meer
Ik wil dat leerlingen meer respect krijgen voor andermans ideeën en cultuur

Ik wil dat leerlingen meer respect krijgen voor andermans ideeën en cultuur

- Annemiek

Annemiek (26 jaar) geeft sinds drie jaar seksuele voorlichting tijdens haar lessen biologie...

Lees meer
8.

Omgaan met ervaringsverschillen

Inhoud:

  1. Achtergrondinformatie
  2. Video's
  3. Tips
  4. Ervaringsverhalen

 

Achtergrondinformatie:

Ergens tussen de 12 en 15 jaar beginnen jongeren zichzelf te ontdekken en ontwikkelen zij een seksueel zelfbeeld. Vaak beginnen leerlingen rond hun 14e of 15e jaar met tongzoenen en strelen. De gemiddelde leeftijd voor de eerste keer geslachtsgemeenschap is ongeveer 17 jaar. Zorg als docent ervoor dat leerlingen goed voorbereid zijn op alle aspecten van de seksuele gezondheid door alle lessen van Lang Leve de Liefde te geven.

Hoe ervaren een leerling is op het gebied van relaties en seksualiteit zegt vaak niets over hoeveel die leerling erover weet. Behandel daarom alle onderwerpen van Lang Leve de Liefde, ongeacht de seksuele ervaring van de leerlingen. Hoe pak je dit aan? Lees de tips.

Video's

Omgaan met ervaringsverschillen

 

Bekijk deze video om te zien hoe andere docenten omgaan met verschillen in seksuele ervaring van de leerlingen tijdens de lessen van Lang Leve de Liefde.

Deze video is beveiligd. Klik hier om de video te kunnen bekijken (wachtwoord vereist).

Tips

Omgaan met ervaringsverschillen

In de tweede klas zijn sommige leerlingen al volop aan het experimenteren op het gebied van liefde en relaties terwijl anderen zich vooral nog interesseren in voetbal of vriendinnen. Hoe ga je als docent om met deze verschillen in de klas? In hoeverre pas je de informatie aan op de mate van...

In de tweede klas zijn sommige leerlingen al volop aan het experimenteren op het gebied van liefde en relaties terwijl anderen zich vooral nog interesseren in voetbal of vriendinnen. Hoe ga je als docent om met deze verschillen in de klas? In hoeverre pas je de informatie aan op de mate van ervaring van leerlingen? Lees daarvoor deze tips:

  • Als een leerling seksueel ervaren is betekent dat nog niet dat hij of zij ook voldoende kennis heeft over seks. Behandel alle onderwerpen daarom uitvoerig, ongeacht de seksuele ervaring van de leerlingen.
  • Vertel de leerlingen dat iedere keuze voor het verloop van seksuele ervaring goed is. Gebruik eventueel de cijfers voor de gemiddelde leeftijd waarop een jongere voor de eerste keer seks heeft. Dit kan leerlingen geruststellen.
  • Probeer in te schatten hoe ervaren de leerlingen in de klas zijn. Afhankelijk daarvan kan je een bepaald thema juist uitvoerig of minder uitvoerig behandelen of meenemen in de discussie. Volg wel alle onderdelen van Lang Leve de Liefde.
  • Bespreek voorbeelden waarin zowel jongeren met seksuele ervaring als jongeren zonder seksuele ervaring aan bod komen.
  • Benadruk dat Lang Leve de Liefde ook relevant is voor leerlingen die nog niet met relaties en seksualiteit bezig zijn. Ook zij zullen ooit een keer seks hebben en moeten daar goed op voorbereid zijn.
Meer lezen

Ervaringsverhalen

Ze filteren er heus wel zelf uit wat ze voor nu kunnen gebruiken

Ze filteren er heus wel zelf uit wat ze voor nu kunnen gebruiken

- Lex

Lex (57 jaar) heeft jarenlang seksuele voorlichting gegeven aan vmbo-leerlingen in...

Lees meer
Alle leerlingen hebben een enorm gebrek aan kennis en onbegrip

Alle leerlingen hebben een enorm gebrek aan kennis en onbegrip

- Marjet

Marjet (53 jaar) werkt als verzorgingsdocente op het vmbo in Leiden. Ze geeft al achttien...

Lees meer
De ervaring van leerlingen merk je door de vragen die een klas stelt

De ervaring van leerlingen merk je door de vragen die een klas stelt

- Carla

Biologiedocente Carla (32 jaar) geeft al dertien jaar seksuele voorlichting op het vmbo. “Ik...

Lees meer
Sommige leerlingen hebben meer geëxperimenteerd dan ikzelf

Sommige leerlingen hebben meer geëxperimenteerd dan ikzelf

- Matthijs

Matthijs (33 jaar) is biologiedocent. Hij geeft al twaalf jaar seksuele voorlichting op een...

Lees meer
Eén jongen zei dat hij nog nooit seks had gehad

Eén jongen zei dat hij nog nooit seks had gehad

- Frank

Frank (55 jaar) is vestigingsdirecteur en ckv-docent op een vmbo-school. Hij heeft veel...

Lees meer
Ik hou geen rekening met leerlingen die al ervaring hebben

Ik hou geen rekening met leerlingen die al ervaring hebben

- Jan

Biologiedocent Jan (59 jaar) geeft al 38 jaar seksuele voorlichting aan havo- en...

Lees meer
Juist ervaren leerlingen hebben opvattingen die niet kloppen

Juist ervaren leerlingen hebben opvattingen die niet kloppen

- Vidija

Biologiedocente Vidija (42 jaar) geeft al meer dan tien jaar seksuele voorlichting op het...

Lees meer
Leerlingen denken dat het raar is dat ze het nog niet hebben gedaan

Leerlingen denken dat het raar is dat ze het nog niet hebben gedaan

- Petra

Petra (52 jaar) is docente verzorging en informatiekunde. Ze geeft al meerdere jaren seksuele...

Lees meer
Leerlingen zijn opgelucht als ze gemiddelde leeftijd van de eerste keer horen

Leerlingen zijn opgelucht als ze gemiddelde leeftijd van de eerste keer horen

- Annemiek

Annemiek (26 jaar) geeft sinds drie jaar seksuele voorlichting tijdens haar lessen biologie...

Lees meer
9.

Aanpak van de lessen

Inhoud:

  1. Achtergrondinformatie
  2. Video's
  3. Tips
  4. Ervaringsverhalen

 

Achtergrondinformatie:

De zes lessen van Lang Leve de Liefde vormen in chronologische volgorde een logische en natuurlijke opbouw waarmee je alle belangrijke thema’s op het gebied van relaties en seksualiteit behandelt.

Leerlingen worden stap voor stap meegenomen in de wereld van liefde en relaties en leren hun grenzen te bewaken en veilige keuzes te maken. Door het geven van alle zes lessen en door het gebruik van het leerlingenmagazine, de film en de handleiding worden alle doelen bereikt om de seksuele gezondheid van de leerlingen te bevorderen.

Het lespakket volgt een veilige en natuurlijke opbouw door te beginnen met verliefdheid en verkering. Vervolgens ga je via het stellen van grenzen verder met onderwerpen als veilig vrijen. Deze geleidelijke aanpak van de lessen volgt een veilige manier om relaties en seksualiteit in de klas bespreekbaar te maken. Ook zorgen de film en de verschillende werkvormen in het magazine voor afwisseling in de klas. Hoe maak je het beste gebruik van het Lang Leve de Liefde lespakket? Lees daarvoor deze tips.

Video's

Aanpak van de lessen

 

Bekijk deze video om te zien hoe andere docenten Lang Leve de Liefde zo effectief mogelijk inzetten zodat de leerlingen zo goed mogelijk ondersteund worden in hun seksuele ontwikkeling.

Deze video is beveiligd. Klik hier om de video te kunnen bekijken (wachtwoord vereist).

Tips

Hoe ga je aan de slag met Lang Leve de Liefde?

  • Geef de hele lessenserie, dus alle zes lessen. Wanneer de zes lessen behandeld worden, komen alle aspecten van relaties en seksualiteit aan bod die nodig zijn om de leerlingen zo goed mogelijk voor te lichten op het gebied van seksuele gezondheid.
  • Behandel alle thema’s in...
  • Geef de hele lessenserie, dus alle zes lessen. Wanneer de zes lessen behandeld worden, komen alle aspecten van relaties en seksualiteit aan bod die nodig zijn om de leerlingen zo goed mogelijk voor te lichten op het gebied van seksuele gezondheid.
  • Behandel alle thema’s in het lespakket. Zo komen niet alleen aspecten als het voorkomen van soa’s en zwangerschap aan bod, maar is er ook uitgebreid aandacht voor alle relationele en emotionele aspecten van seksuele gezondheid, zoals het bepalen van wensen en het stellen van grenzen. Dit zijn ook de thema’s waarin leerlingen geïnteresseerd zijn en waarover zij meer zouden willen weten.
  • Behandel alle lessen in chronologische volgorde zoals in de handleiding staat beschreven. Het lespakket volgt een veilige en natuurlijke opbouw door te beginnen met verliefdheid en verkering om vervolgens via het stellen van grenzen verder te gaan met onderwerpen zoals veilig vrijen.
  • Gebruik zowel de film als het magazine. Deze vullen elkaar aan en zijn complementair. Ook zorgen de film en de verschillende werkvormen in het magazine voor afwisseling in de klas.
  • Het lespakket is zodanig opgesteld dat, wanneer je het magazine en de film doorloopt, de lastige thema’s zoals homoseksualiteit op een natuurlijke wijze aan bod komen. Dit vergemakkelijkt het bespreekbaar maken van het thema in de les.
Meer lezen

Ervaringsverhalen

De opbouw van Lang Leve de Liefde is erg fijn. Ik geef alle zes lessen

De opbouw van Lang Leve de Liefde is erg fijn. Ik geef alle zes lessen

- Marjet

Marjet (53 jaar) werkt als verzorgingsdocente op het vmbo in Leiden. Ze geeft al achttien...

Lees meer
Met deze methode leren leerlingen over hun gevoel te praten

Met deze methode leren leerlingen over hun gevoel te praten

- Carla

Biologiedocente Carla (32 jaar) geeft al dertien jaar seksuele voorlichting op het vmbo. “In...

Lees meer
Lang Leve de Liefde geeft houvast en veiligheid

Lang Leve de Liefde geeft houvast en veiligheid

- Matthijs

Matthijs (33 jaar) is biologiedocent. Hij geeft al twaalf jaar seksuele voorlichting op een...

Lees meer
De onderwerpen in Lang Leve de Liefde zijn allemaal belangrijk

De onderwerpen in Lang Leve de Liefde zijn allemaal belangrijk

- Jan

Biologiedocent Jan (59 jaar) geeft al 38 jaar seksuele voorlichting aan havo- en...

Lees meer
Er zit een opbouw in het pakket. Je kunt niet meteen over soa's beginnen

Er zit een opbouw in het pakket. Je kunt niet meteen over soa's beginnen

- Vidija

Biologiedocente Vidija (42 jaar) geeft al meer dan tien jaar seksuele voorlichting op het...

Lees meer
Het lespakket is bruikbaar voor alle situaties en klassen

Het lespakket is bruikbaar voor alle situaties en klassen

- Annemiek

Annemiek (26 jaar) geeft sinds drie jaar seksuele voorlichting tijdens haar lessen biologie...

Lees meer
Het lespakket is handig om lastige thema's te bespreken

Het lespakket is handig om lastige thema's te bespreken

- Lilian

Lilian (59 jaar) is docente wiskunde en Nederlands op een vmbo-school in Amsterdam. Sinds...

Lees meer
Het is heerlijke stof om mee te werken. Ik pas eigenlijk nooit iets aan

Het is heerlijke stof om mee te werken. Ik pas eigenlijk nooit iets aan

- Petra

Petra (52 jaar) is docente verzorging en informatiekunde. Ze geeft al meerdere jaren seksuele...

Lees meer
10.

Discussiëren in de klas

Inhoud:

  1. Achtergrondinformatie
  2. Video's
  3. Tips
  4. Ervaringsverhalen

 

Achtergrondinformatie:

Discussiëren vormt een belangrijk onderdeel van Lang Leve de Liefde. Een discussie geeft de kans om standpunten uit te kunnen wisselen. Juist om respect en acceptatie te bevorderen voor diverse waarden en normen is de inzet van discussie belangrijk. Een discussie vormt een leermoment en levert een bijdrage aan de meningsvorming van de leerling.

Als docent heb je de regie in handen. Jij kan invloed uitoefenen op wie er aan het woord komt. Argumenten van assertieve leerlingen kan je gebruiken om een discussie te starten. Soms moet je leerlingen die teveel aan het woord zijn afremmen en minder assertieve leerlingen de ruimte bieden. Maar als een leerling niet actief wil deelnemen, laat de leerling in zijn of haar waarde.

Video's

Discussiëren in de klas

 

Bekijk deze video om te zien hoe andere docenten omgaan met een discussie in de klas tijdens de lessen Lang Leve de Liefde.

Deze video is beveiligd. Klik hier om de video te kunnen bekijken (wachtwoord vereist).

Tips

Hoe pak je een discussie goed aan?

  • Verwijs aan het begin van een discussie terug naar de afspraken die je hebt gemaakt aan het begin van de lessenserie.
  • Neem de argumenten die door de leerlingen worden gebruikt serieus. Zo weten ze dat ze gehoord worden.
  • Bespreek klassikaal de belangrijkste...
  • Verwijs aan het begin van een discussie terug naar de afspraken die je hebt gemaakt aan het begin van de lessenserie.
  • Neem de argumenten die door de leerlingen worden gebruikt serieus. Zo weten ze dat ze gehoord worden.
  • Bespreek klassikaal de belangrijkste uitkomsten van de discussie.
  • Kijk in de handleiding om een discussie op de juiste momenten in te zetten.
  • Wanneer belangrijke argumenten niet aan bod komen, probeer deze dan in te brengen als docent.
  • Soms kan het helpen om sommige ideeën of argumenten visueel te maken door deze op te schrijven op het bord of op een flip-over.
  • Geef als docent het goede voorbeeld. Zorg juist voor een uitwisseling van meningen. Voorkom dat leerlingen elkaar gaan overtuigen van de waarheid.
  • Nodig leerlingen die minder assertief zijn uit tot deelname aan de discussie. Stimuleer leerlingen om actief deel te nemen aan de discussie maar laat de passieve leerling ook in zijn/haar waarde.  Dwing die stille leerling niet tot het deelnemen aan een discussie.
  • Wanneer een discussie te hoog oploopt in de klas, legt deze dan even stil en geef een samenvatting. Dit kan rust en structuur bieden in de klas. Ook kan je terugverwijzen naar gemaakte afspraken.
Meer lezen

Ervaringsverhalen

Ik laat de leerlingen begrippen op het bord schrijven over seksualiteit

Ik laat de leerlingen begrippen op het bord schrijven over seksualiteit

- Matthijs

Matthijs (33 jaar) is biologiedocent. Hij geeft al twaalf jaar seksuele voorlichting op een...

Lees meer
Leerlingen corrigeren elkaar in een discussie

Leerlingen corrigeren elkaar in een discussie

- Frank

Frank (55 jaar) is vestigingsdirecteur en ckv-docent op een vmbo-school. Hij heeft veel...

Lees meer
Om een discussie goed te laten verlopen, maak ik afspraken met de klas

Om een discussie goed te laten verlopen, maak ik afspraken met de klas

- Petra

Petra (52 jaar) is docente verzorging en informatiekunde. Ze geeft al meerdere jaren seksuele...

Lees meer
11.

Veelgestelde vragen

Wat doe ik met stille leerlingen tijdens een discussie?

Als docent heb je de regie in handen. Jij kan invloed uitoefenen op wie er aan het woord komt. Argumenten van assertieve leerlingen kun je handig gebruiken om een discussie te starten. Maar soms moet je leerlingen die teveel aan het woord zijn afremmen en minder assertieve leerlingen de ruimte bieden. Let op: laat leerlingen in hun waarde als ze niet actief willen deelnemen aan de discussie.

Wat is het voordeel van het behandelen van de hele lessenserie van Lang Leve de Liefde?

Als je de zes lessen allemaal behandelt, komen alle aspecten van relaties en seksualiteit aan bod. Daarmee kun je je leerlingen optimaal voorlichten over seksuele gezondheid. Zo komt het voorkomen van soa’s en zwangerschap aan bod, maar ook alle relationele en emotionele aspecten van seksuele gezondheid. Bijvoorbeeld het bepalen van wensen en het stellen van grenzen. Dit zijn ook de thema’s waarin leerlingen geïnteresseerd zijn en waarover zij meer willen weten.

Hoe voorkom ik dat persoonlijke informatie van leerlingen op Twitter komt?

Maak duidelijke afspraken dat alles wat in de klas wordt besproken binnen de klas blijft. Verspreiding van informatie van andere leerlingen of beelden uit de les kunnen hele nare gevolgen hebben. Let op dat leerlingen geen gebruik maken van hun telefoon tijdens de lessen. Vraag leerlingen om meteen naar je toe te komen als er iets op Twitter of bijvoorbeeld Facebook verschijnt.

Moet ik mijn les aanpassen aan de verschillen in seksuele ervaring?

Nee. Pas je les niet aan op de seksuele ervaring van je leerlingen. De ervaring van een leerling zegt vaak niets over de kennis over seksualiteit. Behandel dus alle onderwerpen van Lang Leve de Liefde, ongeacht de seksuele ervaring van de leerlingen.

Hoe geef ik goed les aan leerlingen met verschillende culturele achtergronden?

Ga in discussie over verschillende onderwerpen en stimuleer daarbij de uitwisseling tussen leerlingen met verschillende culturele achtergronden. Grijp in als er negatieve reacties zijn over de culturele achtergrond van de ander. Zorg dat je als docent op de hoogte bent van de culturele ideeën zodat je kunt anticiperen op verschillen. Respecteer de keuze van leerlingen om niet deel te nemen of zich afzijdig te houden bij een onderdeel. Blijf ze wel bij de les betrekken.

Hoe ga ik om met homonegatieve reacties in de klas?

Als docent heb jij op dit punt een belangrijke rol. Grijp altijd in bij homonegatieve reacties door de leerling aan te spreken, op de afspraken te wijzen of het gedrag te spiegelen. Laat weten dat het niet ‘gewoon’ is om homonegatieve opmerkingen te maken.

Hoe maak ik homoseksualiteit in de les bespreekbaar?

Homoseksualiteit is subtiel verwerkt in het lespakket maar wordt ook expliciet behandeld. Belangrijk is om homoseksualiteit als vanzelfsprekend mee te nemen bij het behandelen van de verschillende onderdelen en discussies. Bijvoorbeeld door voorbeelden te geven in de lessen over ‘verliefd zijn’ en bij ‘veilig vrijen’.

Ik heb het idee dat een leerling problemen heeft. Wat kan ik doen?

Als docent ben jij één van de meest belangrijke contactpersonen in de omgeving van de leerling. Juist jij kan problemen opmerken die anders onopgemerkt blijven. Wanneer je denkt dat er iets met een leerling aan de hand is, voer dan een persoonlijk gesprek met de leerling. Check je signalen bij de leerling door te vragen ‘Is er iets?’ of ‘Ik zag dat…’. Praat erover maar neem niet de rol over van een deskundige op dit gebied. Kijk op school of er een vertrouwenspersoon is of een draaiboek met beschikbare trajecten voor hulpverlening. Zo kun je de leerling goed doorverwijzen.

Hoe weet ik of een leerling problemen ervaart op het gebied van relaties en seksualiteit?

De volgende signalen van leerlingen kunnen wijzen op problemen:

  • Een leerling doet niet actief mee met de les of trekt zich terug.
  • Een leerling kan zich niet goed concentreren.
  • Een leerling reageert overdreven of te heftig.
  • Een leerling heeft opvallend veel kennis over een bepaald onderwerp.
  • Een leerling zoekt non-verbaal wel of juist geen contact.
  • Een leerling reageert emotioneel op een onderwerp.

Wat doe ik als een leerling een andere leerling persoonlijke vragen blijft stellen?

Wees alert op provocerende opmerkingen die leerlingen naar elkaar maken. Kijk eerst of een leerling zelf adequaat antwoord kan geven. Grijp op tijd in door de leerlingen aan te spreken of ze te wijzen op de gemaakte afspraken.

Een leerling vroeg mij laatst naar mijn eerste keer. Wat moet ik doen bij persoonlijk gerichte vragen?

Wees goed voorbereid op persoonlijk gerichte vragen van leerlingen. Wees ook voorzichtig. Deel niet te veel informatie over je eigen privéleven en seksuele ervaringen. Vragen van leerlingen kan je ontwijken of pareren door ze te spiegelen, door aan te geven dat het te persoonlijk is of door een grapje te maken. 

Ik voel me ongemakkelijk bij het geven van deze lessen. Hoe overwin ik die gêne?

Maak je geen zorgen. Het is normaal om je gespannen te voelen als je deze lessen geeft. Je kan je gevoel van gêne overwinnen door je lessen goed voor te bereiden. Hou je aan de structuur van de lessen en hou ook je eigen grenzen in de gaten. Verder kan je een collega om advies vragen. Daar hoef je je niet voor te schamen. Het erkennen van je eigen grenzen is juist een teken van professionaliteit.

Hoe creëer ik zo’n veilige sfeer?

Maak afspraken met de leerlingen over hoe je in de klas met elkaar omgaat. Een veilige sfeer ontstaat ook door de keuze van bepaalde werkvormen.

Waarom is een veilige sfeer zo belangrijk?

Een veilige sfeer is een prettige sfeer waarin leerlingen en docenten zich vrij voelen om te praten over relaties en seksualiteit. Zo’n veilige sfeer is essentieel voor de lessen Lang Leve de Liefde. Zo leren leerlingen met respect en tolerantie te praten over relaties en seksualiteit.

Hoe zorg ik ervoor dat leerlingen openlijk praten over relaties en seksualiteit in de les?

Creëer een veilige sfeer in de klas. Als de sfeer veilig is, zal je merken dat leerlingen open zijn. Neem ook zelf een open houding aan. Verder is het belangrijk dat je goed de grenzen van je leerlingen en van jezelf bewaakt.

12.

Over Lesgeven in de Liefde

‘Lesgeven in de Liefde’ is ontwikkeld door Soa Aids Nederland en Universiteit Maastricht in samenwerking met TNO en maakt onderdeel uit van het lespakket ‘Lang Leve de Liefde’.

Samenstelling & inhoud: Marieke van den Borne, Lisette Schutte & Suzanne Meijer

Met medewerking van:

Fraukje Mevissen & Gerjo Kok: Universiteit van Maastricht

Theo Paulussen: TNO Leiden

Nicolet Theunissen & Anja van der Hulst: TNO Soesterberg

Gee van Duin & Bart Smoors: Universiteit van Amsterdam

In herinnering: Herman Schaalma

Technische realisatie: Jeroen Roscam Abbing (Soa Aids Nederland) & DPDK

Fotografie: Adriaan Backer

Film: Saskia Flipsen Film & Communicatie

Verhalen: Lynn Werlich: Soa Aids Nederland

Redactie: Annemies Gort

Met dank aan:

Film: Elles Meijer, Joost de Laat, Wiesje Moen, Bart Smoors, Etien Graanoogst, Arno Harpe & Fati Benkaddour

Verhalen: Lex, Frank, Ben, Annemiek, Petra, Marjet, Carla, Lilian, Vidija, Matthijs, Jan & Hans

Pepijn van Empelen: TNO Leiden

Mark Neerincx & Rosie Paulissen: TNO Soesterberg

Wilco Schilthuis: GGD Amsterdam

Jo Reinders: Rutgers WPF

Mogelijk gemaakt door: ZonMw